Thiếu tướng Nguyễn Hòa Bình, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát là người chỉ đạo lực lượng cảnh sát phòng chống tội phạm công nghệ cao. PV ANTG hẹn gặp đồng chí vào đúng thời điểm mà diễn tiến của vụ lừa đảo tài chính qua mạng đang ở lúc cao trào nhất.
Con số nạn nhân đã lên tới hàng nghìn người. Đây được coi là vụ tội phạm công nghệ cao lớn nhất trong năm. Dưới đây là những đánh giá của ông về vụ việc này nói riêng và về tội phạm công nghệ cao nói chung.
ANTG: Thưa Thiếu tướng, nhiều người cho rằng, tội phạm công nghệ cao là siêu tội phạm, bởi phương thức, thủ đoạn hoạt động của chúng hoàn toàn mới mẻ điều này có đúng không?
Thiếu tướng Nguyễn Hòa Bình: Tội phạm công nghệ cao vẫn có nhiều điểm giống tội phạm truyền thống về mục đích phạm tội, về thủ đoạn phạm tội. Cũng giống như tất cả các loại tội phạm, tội phạm công nghệ cao cũng nhằm mục đích tư lợi, chiếm hưởng trái phép tài sản của người khác.
Ví như anh xâm nhập trái phép vào các website, lấy cắp thông tin tài khoản cá nhân của một hoặc nhiều người rồi dùng nó để rút tiền, để mua hàng thì mục đích của hành vi đó là để nhằm chiếm hưởng trái phép tài sản của người khác.
Thủ đoạn của tội phạm công nghệ cao cũng là thủ đoạn gian dối. Như vụ lừa đảo tài chính qua mạng đang gây xôn xao dư luận chẳng hạn. Các đối tượng đã lập ra những website rồi lừa dối nhà đầu tư rằng đó là website của những tập đoàn tài chính nổi tiếng trên thế giới để thu hút vốn đầu tư của khách hàng. Nhưng thực chất thì chẳng có một tập đoàn tài chính nào huy động vốn cả mà tiền của nhà đầu tư sẽ rơi hết vào túi bọn lừa đảo.
Hay như khi đối tượng muốn trộm cắp các thông tin trong tài khoản cá nhân của một ai đó thì chúng giả vờ là nhân viên ngân hàng gửi e-mail cho khách hàng xin các thông tin cá nhân để phục vụ việc quản lý. Khách hàng tin là thật nên mới reply lại cho chúng các thông tin cá nhân trong đó có mã tài khoản cá nhân, thế là chúng lấy được và sử dụng để làm thẻ tín dụng giả.
Tuy nhiên, thực tế điều tra cho thấy có một điểm căn bản, tạo ra sự khác biệt giữa tội phạm công nghệ cao và tội phạm truyền thống chính là phương tiện phạm tội. Không cần dùng chìa khóa vạn năng, tội phạm công nghệ cao vẫn có thể xâm nhập được vào "kho tiền" của người khác để chiếm đoạt. Bởi vì, tội phạm công nghệ cao sử dụng sự tiến bộ của công nghệ thông tin để phạm tội.
Sự khác biệt về phương tiện phạm tội đã khiến cho tội phạm công nghệ cao thực hiện được những hành vi phạm tội mà tội phạm truyền thống không thể làm được, như tội phạm ngồi ở Việt Nam nhưng có thể trộm cắp được tiền của một người nào đó đang ở nước ngoài mà vụ án Vũ Ngọc Hà ở Hải Phòng là một ví dụ.
Hà là một kỹ sư hàng hải nhưng giỏi về công nghệ thông tin. Hà đã sử dụng các kiến thức về công nghệ thông tin để trộm cắp được mã thẻ tín dụng của nhiều người Australia và xài thẻ của họ để đặt mua máy tính xách tay, mua điện thoại từ các công ty bán hàng qua mạng rồi chuyển về Việt Nam.
Cũng bởi sử dụng công nghệ thông tin để phạm tội nên hành vi của tội phạm công nghệ cao khác nhiều so với tội phạm cổ điển, như: tấn công trái phép vào website để lấy đi những thông tin bí mật, thay vào đó những thông tin giả hay phá hoại website bằng virút, làm giả thẻ tín dụng, lấy cắp tài khoản cá nhân…
Đối tượng phạm tội cũng khác với tội phạm truyền thống, nhất thiết phải có hiểu biết về công nghệ thông tin thì mới thực hiện được hành vi phạm tội. Ban đầu đối tượng phạm tội ở Việt Nam chỉ là một số ít người nước ngoài hoặc Việt kiều nhưng thời gian gần đây thì người Việt Nam phạm tội cũng nhiều, phần lớn là các bạn sinh viên trẻ tuổi, có hiểu biết sâu về công nghệ thông tin nhưng lại không đem những kiến thức có được để làm những việc có ích mà lại sử dụng làm phương tiện phạm tội.
ANTG: Tội phạm công nghệ cao có vẻ như đang có xu hướng phát triển ngày một rầm rộ ở nước ta, có phải vậy không? Thưa Thiếu tướng?
Thiếu tướng Nguyễn Hòa Bình: Tội phạm công nghệ cao xuất hiện ở Việt Nam cùng với quá trình phát triển của công nghệ thông tin. Với tiện ích và khả năng ứng dụng rộng rãi, công nghệ thông tin đã và đang làm thay đổi diện mạo của đời sống xã hội, chi phối đến nhiều lĩnh vực quan trọng như ngân hàng, thương mại, quản lý xã hội và cung ứng các dịch vụ công.
Khi công nghệ thông tin đi vào đời sống xã hội thì giống như một quy luật tất yếu, sẽ lập tức xuất hiện loại tội phạm sử dụng công nghệ thông tin để phạm tội.
Được lãnh đạo Bộ Công an giao nhiệm vụ là lực lượng nòng cốt đấu tranh phòng chống loại tội phạm mới này, cách đây 3 năm, một lực lượng chuyên trách, phòng chống tội phạm công nghệ cao, trực thuộc Tổng cục Cảnh sát đã được thành lập.
Kể từ khi thành lập tới nay, đơn vị này đã điều tra, khám phá thành công nhiều vụ tội phạm sử dụng công nghệ cao để trộm cắp tài sản, lừa đảo, phát tán virút… mà gần đây nhất là vụ lừa đảo tài chính qua mạng với con số nạn nhân lên đến hàng ngàn người!
ANTG: Vụ lừa đảo tài chính qua mạng đúng là vụ tội phạm công nghệ cao được coi là lớn nhất trong năm. Nhưng thủ đoạn của bọn tội phạm thì không mới, đã xuất hiện trên thế giới từ 30 năm trước rồi. Vậy tại sao người Việt Nam lại vẫn bị mắc lừa, đồng chí nghĩ thế nào về việc này?
Thiếu tướng Nguyễn Hòa Bình: Đúng là hàng chục năm trước, thủ đoạn lừa đảo này đã xuất hiện ở nhiều quốc gia trên thế giới nhưng thông tin cặn kẽ đến quần chúng nhân dân ở trong nước thì chưa nhiều, nên với đại đa số thì đây vẫn là thủ đoạn mới, lần đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam.
Trong vụ việc này, số nạn nhân trên diện rộng từ Bắc vào Nam nhưng hầu hết tập trung ở những vùng miền xa trung tâm. Tại đây, trình độ hiểu biết của ngưòi dân về công nghệ thông tin, về kinh doanh tài chính còn rất hạn chế.
Khi các đối tượng lừa đảo lập ra một trang web, lấy địa chỉ giả ở Mỹ rồi nhập tên tuổi của những người tham gia vào mạng lưới cùng với số tiền họ đã góp. Sau đó, các đối tượng này mở máy tính cho họ xem, họ tận mắt nhìn thấy tên mình, số tiền của mình trên màn hình thì vui và tin là mình đang kinh doanh tài chính với tập đoàn ở Mỹ thật mà không biết rằng việc tạo ra một trang web là vô cùng đơn giản.
Sự thiếu hiểu biết cũng là một nguyên nhân khiến nhiều người bị mắc lừa.
Một nguyên nhân nữa đó là do mức lãi suất mà bọn lừa đảo đưa ra quá hấp dẫn, quá cao so với tất cả các hình thức huy động tiền gửi hợp pháp khác.
Qua các phương tiện thông tin đại chúng, lực luợng phòng chống tội phạm công nghệ cao chúng tôi xin cảnh báo với tất cả nhân dân rằng: Mọi hình thức kinh doanh tài chính đa cấp trên mạng đều chưa được Nhà nước cho phép vì thế đây là hình thức kinh doanh bất hợp pháp.
Quần chúng nhân dân hãy đề cao cảnh giác, không tham gia vào các tổ chức này để tránh bị lừa đảo. Những nạn nhân đã lỡ tham gia hãy tự giác đến Cơ quan Công an trình báo và tích cực hợp tác với Cơ quan điều tra để phá vỡ những đường dây lừa đảo này.
ANTG: Dư luận quần chúng nhân dân đánh giá cao những nỗ lực của lực lượng Cảnh sát phòng chống tội phạm công nghệ cao. Tuy nhiên, có vẻ như tội phạm thì phát triển quá nhanh mà lực lượng phòng chống tội phạm thì còn ít kinh nghiệm?
Thiếu tướng Nguyễn Hòa Bình: Thực tế đấu tranh với các vụ tội phạm công nghệ cao cho thấy rằng, những hậu quả do các hành vi phạm tội gây ra là rất nặng nề, gây thiệt hại lớn cho nhiều tổ chức, cá nhân. Nhưng, công tác đấu tranh với tội phạm công nghệ cao hiện nay đang gặp rất nhiều khó khăn.
Khó khăn đầu tiên đó là hành lang pháp lý của Việt Nam quy định về loại tội phạm này vừa thiếu vừa có nhiều điểm bất cập. Ví như các quy định về pháp luật đang bắt Cơ quan điều tra chứng minh quá nhiều. Trong một vụ án lừa đảo bằng công nghệ cao chẳng hạn, có tới hàng trăm người bị hại ở khắp các nơi trên thế giới nhưng luật quy định Cơ quan điều tra phải xác minh, ghi lời khai của tất cả ngần ấy người thì yêu cầu đó vượt quá khả năng của Cơ quan điều tra.
Một khó khăn nữa là ý thức phòng ngừa tội phạm công nghệ cao của nhiều tổ chức, doanh nghiệp còn chưa cao. Các phần mềm còn chưa thực sự hoàn hảo, lỗ hổng thông tin còn nhiều, tạo cơ hội để tội phạm dễ bề thâm nhập, tấn công. Đây cũng là một yếu tố làm gia tăng tội phạm công nghệ cao ở Việt Nam.
Bên cạnh đó, kinh nghiệm phòng chống tội phạm công nghệ cao của Cảnh sát Việt Nam còn ít trong khi tình hình tội phạm công nghệ cao thì lại đang phát triển rất nhanh.
Tuy nhiên, Tổng cục Cảnh sát xác định đây là một loại tội phạm mới cần tập trung đấu tranh. Vì tội phạm công nghệ cao có tính chất quốc tế đòi hỏi các lực lượng đấu tranh chống tội phạm phải liên kết trên phạm vi toàn cầu. Tổng cục Cảnh sát đã hợp tác tốt với cảnh sát nhiều nước trên thế giới không chỉ trong điều tra tội phạm mà còn trong cả đào tạo nâng cao trình độ.
Chúng ta đã và đang chú trọng đầu tư về trang thiết bị phục vụ công tác đấu tranh. Bộ Công an đã báo cáo Chính phủ có dự án nâng cao năng lực của lực lượng chuyên trách phòng chống tội phạm công nghệ cao. Bộ Công an cũng đã xây dựng được hai trung tâm ở Hà Nội và ở TP HCM với đội ngũ cán bộ có năng lực thực sự cao, được trang bị phần mềm hiện đại tiệm cận với trình độ quốc tế phục vụ công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.
Tổng cục Cảnh sát đang có một đội ngũ chuyên gia công nghệ thông tin giỏi, chuyên gia điều tra có khả năng đánh giá, phân tích những chứng cứ điện tử thực hiện việc điều tra các vụ tội phạm công nghệ cao và đang tiếp tục có kế hoạch đào tạo để phát triển đội ngũ này ngày càng lớn mạnh.
Nhiều cán bộ, chiến sĩ đã và đang được gửi đi đào tạo ở nước ngoài và thực hành làm việc tại các trung tâm chống tội phạm công nghệ cao ở một số nước tiên tiến để tiếp thu, học hỏi kinh nghiệm về áp dụng tại Việt Nam. Cuộc đấu tranh chống tội phạm công nghệ cao là một cuộc chiến không tiếng súng, cuộc chiến của trí tuệ và công nghệ.
Tổng cục Cảnh sát đã và đang tích cực tổ chức đấu tranh phòng ngừa để cuộc đấu tranh chống tội phạm nói chung trong đó có tội phạm công nghệ cao đạt hiệu quả tốt hơn.
ANTG: Xin cảm ơn đồng chí Phó Tổng cục trưởng.
Nguồn: CAND Online |