Trật tự, an toàn giao thông (TTATGT) là một vấn đề mang tính xã hội có liên quan, ảnh hưởng và tác động trực tiếp đến mọi mặt hoạt động của đời sống. Trong những năm qua, tình hình TTATGT ở nước ta vẫn có những diễn biến phức tạp, khó lường, TNGT, vi phạm hành chính về TTATGT, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác vẫn xảy ra ở hầu hết các tuyến đường, địa bàn giao thông. Vì vậy, yêu cầu nâng cao chất lượng quản lý TTATGT, hạn chế tình trạng mất TTATGT, kéo giảm TNGT luôn là chủ trương xuyên suốt, nhất quán của Đảng và nhà nước. Hiệu quả bảo đảm TTATGT có tác động trực tiếp đến niềm tin của Nhân dân đối với hiệu lực quản lý của Nhà nước và chất lượng hoạt động của lực lượng thực thi pháp luật.

Trong đó, Cảnh sát giao thông (CSGT) lực lượng giữ vai trò nòng cốt trong việc đảm bảo TTATGT đã tổ chức tiến hành đồng bộ nhiều biện pháp nhằm thiết lập trật tự, kỷ cương trên lĩnh vực giao thông vận tải. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, lực lượng CSGT thường xuyên tiếp xúc với nhân dân, với người vi phạm, với tiêu cực và mặt trái của xã hội. Các thế lực thù địch, bọn tội phạm và các phần tử xấu thường triệt để lợi dụng những sơ hở, thiếu sót, nhất là những sai phạm, tiêu cực của một số cán bộ, chiến sỹ để tấn công, xuyên tạc, bôi nhọ hình ảnh, làm ảnh hưởng tới uy tín của lực lượng CAND, vô hiệu hóa hiệu lực của các cơ quan nhà nước, các lực lượng vũ trang nhân dân. Bởi vậy, mỗi hoạt động của CSGT đều có khả năng tạo ra tác động xã hội rộng lớn. Một quyết định xử lý đúng pháp luật, một hành động hỗ trợ Nhân dân kịp thời có thể củng cố niềm tin; ngược lại, một vụ việc thiếu chuẩn mực, một thông tin chậm được giải thích hoặc một sai sót trong thực thi công vụ cũng có thể trở thành điểm khởi phát của dư luận tiêu cực. Đặc biệt, trong môi trường truyền thông số, một vụ việc có thể nhanh chóng được chuyển hóa thành vấn đề dư luận. Từ một hành vi vi phạm của cá nhân có thể bị suy diễn thành khuyết điểm của cả lực lượng; từ một bất cập trong tổ chức giao thông có thể bị quy kết thành sự yếu kém của cơ quan quản lý; từ thông tin chưa đầy đủ có thể hình thành cách nhìn phiến diện. Hình ảnh, video, bình luận và thông tin trên mạng xã hội có tốc độ lan truyền rất nhanh, trong khi khả năng kiểm chứng thường hạn chế. Đây là môi trường thuận lợi để những thông tin sai lệch, xuyên tạc được khuếch đại, tạo tâm lý bức xúc, hoài nghi, thậm chí đối đầu giữa người dân với lực lượng thực thi pháp luật.

Đáng chú ý, phương thức tác động hiện nay không nhất thiết trực tiếp phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng mà có thể bắt đầu từ những vấn đề rất cụ thể, gần gũi với đời sống. Khi những vụ TNGT, UTGT, vi phạm hoặc vụ việc gây tranh luận liên tục xuất hiện, nếu thông tin chính thống không được cung cấp đầy đủ, kịp thời thì khoảng trống thông tin dễ bị lấp đầy bởi những diễn giải thiếu căn cứ. Nếu được lặp lại và khuếch đại, vấn đề từ một vụ việc giao thông cụ thể có thể bị đẩy thành nhận thức tiêu cực về pháp luật, bộ máy quản lý, qua đó tác động đến niềm tin xã hội và “thế trận lòng dân”.

Thời gian qua, lực lượng CSGT đã từng bước gắn bảo đảm TTATGT với tuyên truyền, phổ biến pháp luật, cung cấp thông tin, phối hợp xử lý thông tin sai lệch, xử lý khủng hoảng truyền thông và nâng cao trách nhiệm trong thực thi công vụ. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới, công tác này vẫn còn những hạn chế. Nhận thức về mối quan hệ giữa bảo đảm TTATGT và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở một số nơi chưa thật đầy đủ; xử lý thông tin có lúc còn mang tính tình huống, chưa chuyển mạnh sang phòng ngừa từ sớm, từ cơ sở. Khả năng nắm bắt, phân tích, dự báo dư luận chưa ltheo kịp tốc độ lan truyền thông tin trên môi trường số; việc cung cấp thông tin chính thống có trường hợp còn chậm; tuyên truyền vẫn có lúc thiên về phổ biến quy định mà chưa chú trọng đúng mức đến giải thích chính sách, mục tiêu và lợi ích xã hội.

Trong điều kiện mọi hoạt động của CSGT đều có thể được ghi hình và lan truyền tức thời, một thiếu sót cá biệt nếu không được xử lý phù hợp có thể bị cắt ghép thành vấn đề của cả lực lượng. Vì vậy, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch không thể chỉ được tiến hành bằng thông tin và lập luận trên không gian mạng mà trước hết phải được bảo đảm bằng thực tiễn công vụ đúng pháp luật, công tâm, chuẩn mực và vì Nhân dân. Đây là cơ sở thực tiễn có sức thuyết phục trực tiếp nhất để củng cố niềm tin và bác bỏ những luận điệu xuyên tạc. Từ yêu cầu trên, cần tập trung một số giải pháp trọng tâm sau:

Thứ nhất, thống nhất nhận thức và trách nhiệm trong toàn lực lượng CSGT. Thực thi pháp luật đúng đắn, công tâm, chuẩn mực và hiệu quả chính là phương thức trực tiếp củng cố niềm tin của Nhân dân. Nội dung này cần được cụ thể hóa trong giáo dục chính trị, nghiệp vụ, sinh hoạt chi bộ, đánh giá cán bộ và tổng kết công tác, để trách nhiệm bảo vệ nền tảng tư tưởng được chuyển hóa thành yêu cầu cụ thể trong từng vị trí, từng nhiệm vụ.

Thứ hai, chuyển mạnh từ xử lý bị động sang chủ động nắm tình hình, dự báo và quản trị thông tin. Cần thường xuyên theo dõi những vấn đề có khả năng phát sinh dư luận lớn; kịp thời nhận diện thông tin sai lệch, xuyên tạc liên quan đến hoạt động của CSGT và chính sách quản lý TTATGT. Đối với vụ việc phức tạp, nhạy cảm, phải nhanh chóng xác minh, thống nhất thông tin và cung cấp thông tin chính thống theo đúng thẩm quyền, bảo đảm khách quan, chính xác, kịp thời.

Thứ ba, lấy kỷ luật, kỷ cương và chất lượng thực thi công vụ làm nền tảng của đấu tranh phản bác. Tiếp tục hoàn thiện quy trình công tác, nâng cao văn hóa ứng xử, trách nhiệm phục vụ Nhân dân; những phản ánh có căn cứ phải được kiểm tra, xử lý nghiêm túc, sai phạm phải được chấn chỉnh kịp thời.

Thứ tư, đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền và đấu tranh trên không gian mạng. Nội dung cần ngắn gọn, chính xác, trực quan, tập trung vào những vấn đề người dân quan tâm; chuyển từ tuyên truyền một chiều sang giải thích chính sách và cung cấp căn cứ để người dân tự đánh giá vấn đề.

Thứ năm, xây dựng đội ngũ CSGT đáp ứng yêu cầu bảo đảm TTATGT trong môi trường số. Bên cạnh bản lĩnh chính trị, trình độ pháp luật và nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ cần được trang bị năng lực nhận diện thông tin sai lệch, phân tích dư luận, giao tiếp truyền thông, sử dụng mạng xã hội đúng quy định và xử lý các tình huống có khả năng tác động đến hình ảnh lực lượng. Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa CSGT với các cơ quan tham mưu, tuyên truyền, truyền thông và lực lượng chức năng trong trao đổi thông tin, thống nhất nội dung tuyên truyền và xử lý các vụ việc phức tạp, hình thành cơ chế phối hợp nhanh, thống nhất giữa không gian thực và không gian số.

Trong tình hình mới, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong lĩnh vực TTATGT phải được đặt trong chính thực tiễn công tác CSGT. Do giao thông là lĩnh vực gần dân, sát dân và tác động trực tiếp đến đời sống hằng ngày, nên mỗi kết quả bảo đảm TTATGT, mỗi hành vi công vụ đúng pháp luật, mỗi cách ứng xử chuẩn mực đều góp phần củng cố niềm tin xã hội. Vì vậy, yêu cầu đối với lực lượng CSGT không chỉ là “đấu tranh phản bác” mà trước hết phải tạo dựng cơ sở thực tiễn để phản bác; không chỉ “nói đúng” mà phải “làm đúng”; không chỉ xử lý thông tin sai trái khi đã xuất hiện mà phải chủ động phòng ngừa, cung cấp thông tin chính xác và củng cố niềm tin của Nhân dân ngay từ cơ sở, đáp ứng yêu cầu bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và củng cố vững chắc “thế trận lòng dân” trong tình hình mới.

Thiếu tá Phạm Quang Bắc
Giảng viên chính Khoa Cảnh sát giao thông, Học viện CSND