1. Đặt vấn đề

Trong tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn xác định công tác tư tưởng là một trong những lĩnh vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc giữ vững định hướng chính trị và bảo đảm sự ổn định của xã hội. Nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, giữ vai trò kim chỉ nam cho mọi hoạt động lãnh đạo của Đảng trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.²

Bối cảnh hội nhập quốc tế đã tạo ra nhiều cơ hội phát triển nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Sự gia tăng giao lưu quốc tế làm xuất hiện nhiều quan điểm khác nhau về mô hình phát triển, về dân chủ và nhân quyền, tác động đến nhận thức chính trị của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân.³

Sự phát triển mạnh mẽ của Internet và mạng xã hội đã tạo ra môi trường thông tin đa chiều, trong đó các quan điểm sai trái có điều kiện lan truyền nhanh chóng. Các thế lực thù địch triệt để lợi dụng không gian mạng nhằm xuyên tạc đường lối của Đảng, gây hoài nghi trong xã hội.⁴

Trong bối cảnh đó, việc nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn, góp phần củng cố niềm tin của xã hội đối với con đường phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

2. Cơ sở lý luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, được hình thành trên cơ sở vận dụng sáng tạo lý luận khoa học vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Đây là hệ thống quan điểm lý luận phản ánh quy luật vận động của xã hội, đồng thời định hướng cho quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.⁵

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng có vai trò định hướng cho hành động chính trị và là cơ sở hình thành thế giới quan khoa học của giai cấp công nhân. Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng luôn coi trọng việc giữ vững nền tảng tư tưởng nhằm bảo đảm tính nhất quán trong đường lối phát triển đất nước.⁶

Tư tưởng Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò của công tác tư tưởng trong việc xây dựng sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn xã hội. Công tác tư tưởng phải xuất phát từ lợi ích của nhân dân và gắn liền với thực tiễn đời sống xã hội.⁷

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là yêu cầu mang tính khoa học nhằm bảo đảm tính ổn định của hệ thống chính trị và định hướng phát triển của đất nước.

3. Thực trạng công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh hội nhập quốc tế

Trong thời gian qua, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng. Các cơ quan trong hệ thống chính trị đã tích cực triển khai Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị, từng bước nâng cao nhận thức về vai trò của công tác tư tưởng trong tình hình mới.⁸

Hoạt động tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị tiếp tục được chú trọng, góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Nhiều chương trình đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị đã được triển khai nhằm nâng cao bản lĩnh chính trị của đội ngũ cán bộ.⁹

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vẫn còn một số hạn chế nhất định. Một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa thực sự chủ động trong việc đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Nội dung tuyên truyền trong một số trường hợp chưa đáp ứng yêu cầu của môi trường truyền thông số.¹⁰

Sự phát triển nhanh chóng của mạng xã hội đã làm gia tăng nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch, gây tác động tiêu cực đến nhận thức chính trị của xã hội. Một số quan điểm sai trái được trình bày dưới dạng thông tin học thuật, gây khó khăn cho việc nhận diện và phản bác.

Những hạn chế nêu trên cho thấy cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức công tác tư tưởng nhằm đáp ứng yêu cầu của bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay.

Bên cạnh đó, quá trình hội nhập quốc tế làm gia tăng sự giao thoa giữa các hệ giá trị khác nhau, dẫn đến sự đa dạng trong cách tiếp cận các vấn đề chính trị – xã hội. Một bộ phận người dân, đặc biệt là giới trẻ, có xu hướng tiếp cận thông tin qua các nền tảng mạng xã hội nước ngoài, nơi tồn tại nhiều quan điểm chưa được kiểm chứng hoặc mang tính phiến diện. Điều này có thể dẫn đến sự dao động về nhận thức chính trị nếu thiếu định hướng kịp thời từ các cơ quan chức năng.

Một số nội dung lý luận chính trị còn được truyền đạt theo phương thức truyền thống, chưa tận dụng hiệu quả các công cụ công nghệ số để nâng cao tính tương tác và khả năng lan tỏa thông tin tích cực. Việc chuyển đổi số trong lĩnh vực tư tưởng, lý luận tuy đã được triển khai nhưng vẫn chưa đồng đều giữa các cơ quan, đơn vị. Điều này phần nào ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thông tin chính thống của một bộ phận công chúng.

Ngoài ra, việc phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị trong một số trường hợp chưa thực sự chặt chẽ, dẫn đến hiệu quả đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái chưa đạt như kỳ vọng. Trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh chóng, yêu cầu đặt ra là cần xây dựng cơ chế phối hợp linh hoạt, bảo đảm tính kịp thời và tính thống nhất trong định hướng dư luận xã hội.

4. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

4.1 Nâng cao chất lượng nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu lý luận cần tiếp tục làm rõ những vấn đề mới nảy sinh trong quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Việc tổng kết thực tiễn gần 40 năm đổi mới có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung và phát triển lý luận về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Nghiên cứu lý luận có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng, bởi lý luận chính là cơ sở khoa học cho việc hoạch định đường lối, chủ trương và chính sách phát triển đất nước. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, nhiều vấn đề mới nảy sinh đòi hỏi phải được luận giải một cách khoa học, khách quan và có tính dự báo.

Các cơ quan nghiên cứu lý luận cần tăng cường phối hợp, xây dựng các chương trình nghiên cứu liên ngành nhằm giải quyết những vấn đề phức tạp của quá trình phát triển. Đồng thời, cần chú trọng nghiên cứu các vấn đề mới phát sinh trong quá trình chuyển đổi số, toàn cầu hóa và phát triển kinh tế tri thức.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục khẳng định giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời bổ sung và phát triển các luận điểm phù hợp với thực tiễn Việt Nam hiện nay. Việc phát triển lý luận phải gắn liền với tổng kết thực tiễn, tránh rơi vào tình trạng giáo điều hoặc xa rời thực tiễn phát triển của đất nước.

Cần tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà khoa học tham gia nghiên cứu các vấn đề lý luận mới, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến quản trị xã hội, phát triển bền vững và xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

4.2 Đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền trong điều kiện truyền thông số

Sự phát triển mạnh mẽ của Internet và mạng xã hội đã làm thay đổi căn bản phương thức tiếp nhận thông tin của xã hội, tạo ra môi trường truyền thông đa chiều với tốc độ lan truyền thông tin rất nhanh. Điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền theo hướng hiện đại, bảo đảm tính kịp thời, chính xác và phù hợp với đặc điểm của môi trường truyền thông số.

Các cơ quan báo chí cần chú trọng xây dựng các sản phẩm truyền thông đa phương tiện, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn nhằm tăng tính hấp dẫn đối với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Nội dung tuyên truyền cần bảo đảm tính khoa học, tính thuyết phục và tính định hướng.

Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phản ứng nhanh đối với các thông tin sai lệch trên không gian mạng, bảo đảm cung cấp thông tin chính thống kịp thời cho xã hội. Việc chủ động cung cấp thông tin giúp hạn chế tác động tiêu cực của các quan điểm sai trái và củng cố niềm tin của người dân đối với các cơ quan truyền thông chính thống.

Cần tăng cường đào tạo kỹ năng truyền thông số cho đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng, giúp nâng cao khả năng sử dụng các nền tảng công nghệ mới như mạng xã hội, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo.

Ngoài ra, cần xây dựng hệ sinh thái truyền thông tích cực nhằm lan tỏa những giá trị tốt đẹp của xã hội, góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với Đảng và Nhà nước.

4.3 Xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng đáp ứng yêu cầu mới

Đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng giữ vai trò trực tiếp trong việc truyền bá lý luận chính trị và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái. Do đó, cần chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, có trình độ lý luận cao và có khả năng thích ứng với môi trường truyền thông hiện đại.

Việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cần được thực hiện thường xuyên, gắn với yêu cầu thực tiễn của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Nội dung đào tạo cần kết hợp giữa lý luận chính trị, kỹ năng truyền thông và kỹ năng sử dụng công nghệ số nhằm đáp ứng yêu cầu của thời đại số.

Cần xây dựng cơ chế khuyến khích đội ngũ cán bộ chủ động tham gia nghiên cứu khoa học, viết bài đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, góp phần nâng cao chất lượng công tác tư tưởng. Đồng thời, cần tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ tham gia các hội thảo khoa học nhằm nâng cao trình độ học thuật.

Bên cạnh đó, cần chú trọng giáo dục đạo đức cách mạng, nâng cao tinh thần trách nhiệm và ý thức phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng. Đây là yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm tính thuyết phục trong hoạt động tuyên truyền lý luận chính trị.

Việc xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng có chất lượng cao sẽ góp phần nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.

4.4 Phát huy vai trò của nhân dân trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Nhân dân là chủ thể của quá trình phát triển xã hội, đồng thời là lực lượng quan trọng trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Việc nâng cao nhận thức chính trị cho người dân có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo dựng sự đồng thuận xã hội và củng cố niềm tin đối với Đảng và Nhà nước.

Cần tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng thông qua hệ thống giáo dục quốc dân và các tổ chức chính trị – xã hội nhằm nâng cao khả năng nhận diện thông tin sai lệch trên không gian mạng. Khi người dân có khả năng phân tích thông tin một cách khoa học, tác động tiêu cực của các quan điểm sai trái sẽ giảm đáng kể.

Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội trong việc tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước. Sự tham gia tích cực của người dân góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Cần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, khuyến khích các giá trị tích cực trong đời sống xã hội. Việc lan tỏa các tấm gương điển hình tiên tiến góp phần củng cố niềm tin của xã hội vào những giá trị tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa.

Việc phát huy vai trò của nhân dân không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng mà còn củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

4.5 Tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và trao đổi lý luận

Hội nhập quốc tế tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận các nguồn tri thức mới, đồng thời đặt ra yêu cầu phải tăng cường đối thoại học thuật nhằm khẳng định giá trị của mô hình phát triển xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.

Việc tham gia các diễn đàn khoa học quốc tế giúp giới thiệu những thành tựu của Việt Nam trong phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của khoa học lý luận chính trị Việt Nam trên trường quốc tế.

Cần tăng cường hợp tác nghiên cứu giữa các cơ quan lý luận của Việt Nam với các tổ chức nghiên cứu nước ngoài nhằm trao đổi kinh nghiệm trong lĩnh vực quản trị xã hội, phát triển bền vững và xây dựng nhà nước pháp quyền.

Việc tiếp thu có chọn lọc tinh hoa trí tuệ của nhân loại sẽ góp phần làm phong phú thêm hệ thống lý luận của Đảng.

Chủ động tham gia các diễn đàn đối thoại học thuật góp phần nâng cao khả năng giải thích các vấn đề lý luận liên quan đến chủ nghĩa xã hội và con đường phát triển của Việt Nam.

5. Kết luận

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với ổn định chính trị và phát triển bền vững của đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng. Những biến đổi của môi trường thông tin toàn cầu đòi hỏi phải đổi mới nội dung, phương thức công tác tư tưởng để thích ứng với điều kiện mới, qua đó giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng và định hướng phát triển đất nước theo mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Việc nâng cao hiệu quả công tác này cần kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn, giữa xây dựng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, với sự tham gia của toàn hệ thống chính trị và xã hội.

Trong thời gian tới, cần tăng cường tính chủ động, chiến lược và khoa học; đổi mới truyền thông, nâng cao năng lực dự báo, xây dựng môi trường thông tin lành mạnh và khả năng “tự miễn dịch” của xã hội trước thông tin sai trái. Đồng thời, tiếp tục kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, qua đó củng cố niềm tin của nhân dân và bảo đảm sự phát triển ổn định, bền vững của đất nước.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

3. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

4. Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, Tập 5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

5. Nguyễn Phú Trọng (2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.

6. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2021), Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học.

7. Hội đồng Lý luận Trung ương (2021), Những vấn đề lý luận và thực tiễn mới đặt ra trong tình hình hiện nay.

8. Lương Khắc Hiếu (2019), Cơ sở lý luận công tác tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam.

9. Nguyễn Viết Thông (2020), Một số vấn đề về đổi mới công tác tư tưởng hiện nay, Tạp chí Lý luận Chính trị.

10. Nguyễn Hồng Vinh (2020), Báo chí với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hiện nay, Tạp chí Cộng sản.