1. Đặt vấn đề

Đại hội XIV của Đảng đã có bước phát triển mang tính đột phá trong tư duy, nhận thức về an ninh khi lần đầu tiên chính thức xác lập quan điểm an ninh toàn diện, đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển của đất nước. Trong tổng thể đó, an ninh văn hóa, tư tưởng được xác định là vấn đề đặc biệt quan trọng nhằm tạo sự thống nhất cao về tư tưởng trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; an ninh mạng, an ninh dữ liệu là trung tâm, là điều kiện tiên quyết để duy trì sức mạnh và sự ổn định của quốc gia. Cùng với đó, phương châm “an ninh chủ động”, “phòng thủ chủ động” đặt ra yêu cầu mọi nguy cơ, thách thức phải được nhận diện và hóa giải từ sớm, từ xa, từ cơ sở, từ nơi xuất phát.

Quán triệt tinh thần đó, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch theo Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22-10-2018 của Bộ Chính trị tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Trên không gian mạng, cuộc đấu tranh này diễn ra ngày càng phức tạp, không chỉ tập trung vào các vấn đề chính trị trực diện, mà còn len lỏi vào những lĩnh vực tưởng chừng thuần túy chuyên môn, nghiệp vụ, trong đó có công tác phòng, chống ma túy.

Phòng, chống ma túy là một mặt trận nóng bỏng, gắn liền với an ninh con người, trật tự, an toàn xã hội và sự bình yên của từng gia đình. Đặc biệt, Kết luận số 132-KL/TW ngày 18-3-2025 của Bộ Chính trị về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 16-8-2019 về tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy đã xác định không gian mạng là một trong những tuyến trọng điểm mà tội phạm ma túy triệt để lợi dụng, bên cạnh tuyến biên giới đường bộ, đường biển và đường hàng không. Cùng với đó, Kết luận yêu cầu nâng cao sức “đề kháng” của toàn xã hội đối với tội phạm và tệ nạn ma túy, kiên trì xây dựng văn hóa bài trừ ma túy, hướng tới mục tiêu đến hết năm 2030 có ít nhất 50% đơn vị hành chính cấp xã trên toàn quốc “không ma túy”.

Trong bối cảnh đó, công tác phòng, chống ma túy là lĩnh vực dễ bị các thế lực thù địch, phần tử xấu lợi dụng để bóp méo, xuyên tạc bởi tính chất nhạy cảm, thường xuyên xuất hiện những vụ việc cụ thể dễ gây xúc động, dễ kích thích sự quan tâm của dư luận. Vì vậy, việc nhận diện đúng và phản bác kịp thời, có cơ sở khoa học đối với thông tin xấu, độc về công tác phòng, chống ma túy trên mạng xã hội là yêu cầu cấp thiết, vừa góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, vừa trực tiếp phục vụ thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Kết luận số 132-KL/TW đã đề ra, nâng cao hiệu quả công tác Công an trong tình hình mới.

2. Nhận diện các dạng thông tin xấu, độc về công tác phòng, chống ma túy trên mạng xã hội

Về bản chất, thông tin xấu, độc về công tác phòng, chống ma túy là dạng thông tin sai lệch hoặc bị thao túng có chủ đích, được sản xuất, cắt ghép, tái cấu trúc và lan truyền nhằm tác động tiêu cực đến nhận thức xã hội, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và vào lực lượng trực tiếp đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy. Khác với những sai lệch mang tính ngẫu nhiên, loại thông tin này thường gắn với quá trình tổ chức, dàn dựng có định hướng, trong đó nội dung, hình thức và kênh truyền tải được thiết kế đồng bộ để tối ưu hóa hiệu quả tác động. Thực tiễn cho thấy, thông tin xấu, độc trong lĩnh vực này thường biểu hiện ở một số dạng chủ yếu sau:

Thứ nhất, xuyên tạc, phủ nhận chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về phòng, chống ma túy. Các đối tượng cố tình diễn giải sai lệch các quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 và các văn bản hướng dẫn thi hành, quy kết chính sách của Việt Nam là “cứng nhắc”, “hình sự hóa” người nghiện, từ đó cổ xúy cho cái gọi là “hợp pháp hóa” một số loại ma túy hay coi sử dụng trái phép chất ma túy là “quyền tự do cá nhân”. Đây là luận điệu hết sức nguy hiểm, đi ngược lại quan điểm nhất quán, xuyên suốt của Đảng tại Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 16-8-2019 và Kết luận số 132-KL/TW ngày 18-3-2025 của Bộ Chính trị về thực hiện nhất quán chủ trương không hợp pháp hóa các chất ma túy, cũng như đi ngược lại thực tiễn đấu tranh phòng, chống ma túy ở nước ta.

Thứ hai, phủ nhận, hạ thấp những nỗ lực, thành quả của lực lượng Công an và cả hệ thống chính trị trong công tác phòng, chống ma túy. Bằng cách phớt lờ những kết quả to lớn trong triệt phá các đường dây, chuyên án ma túy lớn, các đối tượng cố tình tạo dựng hình ảnh một mặt trận “thất bại”, “bế tắc”, gieo rắc tâm lý hoài nghi, bi quan trong xã hội nhằm làm suy giảm niềm tin của nhân dân.

Thứ ba, lợi dụng các vụ việc cá biệt để quy chụp, bôi nhọ, hạ uy tín lực lượng. Khi xuất hiện một số trường hợp sai phạm, tiêu cực của cá nhân cán bộ, chiến sĩ, các đối tượng lập tức cắt ghép, thổi phồng, suy diễn để quy kết thành bản chất của cả lực lượng, từ đó công kích, chia rẽ mối quan hệ máu thịt giữa lực lượng Công an với nhân dân. Đây là thủ đoạn “lấy hiện tượng đánh tráo bản chất” rất tinh vi và thâm độc.

Thứ tư, cổ xúy, “bình thường hóa” hành vi sử dụng ma túy và làm sai lệch nhận thức về tác hại của ma túy. Núp bóng các trào lưu “giải trí”, “lối sống hiện đại”, không ít nội dung trên mạng xã hội cố tình mô tả việc sử dụng ma túy, nhất là các loại ma túy tổng hợp, chất hướng thần mới như một thú vui thời thượng, vô hại; thậm chí gián tiếp “review”, hướng dẫn cách thức sử dụng, mua bán, che giấu, đối phó với lực lượng chức năng. Loại thông tin này tác động trực tiếp, nguy hiểm đến giới trẻ.

Thứ năm, xuyên tạc công tác cai nghiện, quản lý người nghiện và người sau cai nghiện dưới chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”. Các đối tượng cố tình bóp méo công tác cai nghiện bắt buộc, công tác quản lý sau cai, gắn cho những hoạt động nhân đạo, vì sức khỏe và sự tái hòa nhập cộng đồng của người nghiện những cái mác sai trái nhằm tạo cớ can thiệp, công kích.

Thứ sáu, lợi dụng các thành tựu công nghệ để chế tạo, phát tán nội dung giả mạo. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và công nghệ giả mạo hình ảnh, âm thanh (deepfake) khiến thông tin xấu, độc ngày càng tinh vi: làm giả phát ngôn của cán bộ lãnh đạo, dựng “bằng chứng” giả về các vụ việc không có thật để vu khống, kích động dư luận. Đây là thách thức mới, đòi hỏi năng lực nhận diện cao hơn.

3. Đặc điểm, phương thức và tính nguy hại

Trong môi trường mạng xã hội, thông tin không tồn tại biệt lập mà được tích hợp trong các dòng chảy thông tin liên tục, chịu sự chi phối của cơ chế thuật toán đề xuất nội dung, hành vi tương tác của người dùng và hiệu ứng lan truyền theo mạng lưới. Chính những đặc điểm này làm cho thông tin xấu, độc về phòng, chống ma túy có khả năng lan tỏa nhanh, khó kiểm soát và dễ dàng thâm nhập vào quá trình nhận thức của cá nhân nếu thiếu cơ chế sàng lọc phù hợp.

Đáng chú ý, phần lớn thông tin loại này không hoàn toàn được tạo dựng từ hư cấu, mà thường dựa trên những chi tiết có thật nhưng bị cắt ghép, lựa chọn và sắp xếp lại theo một logic sai lệch nhằm dẫn dắt nhận thức của người tiếp nhận. Cùng với đó là việc khai thác triệt để các thủ pháp truyền thông như tiêu đề giật gân, hình ảnh gây sốc, ngôn ngữ giàu tính kích động, đánh vào cảm xúc thay vì lý trí. Trong điều kiện thời gian tiếp nhận ngắn, khối lượng thông tin lớn, người dùng dễ phản ứng theo cảm tính, theo niềm tin sẵn có, từ đó vô tình tiếp tay cho việc lan truyền thông tin sai lệch.

Về tính nguy hại, thông tin xấu, độc về công tác phòng, chống ma túy nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời sẽ làm xói mòn niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và uy tín của lực lượng Công an; làm lệch lạc nhận thức xã hội về hiểm họa ma túy, nhất là trong thanh thiếu niên; gây cản trở phong trào toàn dân tham gia phòng, chống ma túy; thậm chí có thể chuyển hóa từ vấn đề trật tự, an toàn xã hội thành vấn đề an ninh quốc gia nếu bị các thế lực thù địch lợi dụng để kích động, gây mất ổn định.

4. Kỹ năng, phương pháp nhận diện thông tin xấu, độc

Nhận diện thông tin xấu, độc cần được hiểu là một quá trình phân tích có hệ thống, trong đó chủ thể tiếp nhận tiến hành đánh giá tổng hợp các yếu tố cấu thành thông tin, bao gồm nguồn tin, nội dung, hình thức thể hiện và mục tiêu tác động.

Một là, đánh giá nguồn tin. Cần xác định danh tính, lịch sử hoạt động, mức độ tin cậy và mối liên hệ của chủ thể phát tán với các dòng thông tin khác. Cần đặc biệt cảnh giác với các tài khoản ẩn danh, mạo danh cơ quan, tổ chức, cá nhân có uy tín, hoặc các trang, hội nhóm thường xuyên đăng tải nội dung tiêu cực, một chiều về lực lượng Công an và công tác phòng, chống ma túy.

Hai là, phân tích nội dung. Không dừng lại ở việc kiểm tra tính xác thực của từng chi tiết riêng lẻ, mà phải đặt thông tin trong tổng thể bối cảnh, đối chiếu với các nguồn chính thống, đánh giá tính hợp lý của mạch lập luận để làm rõ mối quan hệ giữa các chi tiết và kết luận. Đây là khâu then chốt để phát hiện thủ đoạn “nửa thật, nửa giả”, lấy chi tiết có thật để bao bọc cho kết luận xuyên tạc.

Ba là, nhận diện hình thức và thủ pháp thao túng. Cần tỉnh táo trước các tiêu đề giật gân, hình ảnh cắt ghép, ngôn ngữ kích động, định hướng cảm xúc; nhận biết các dấu hiệu của nội dung giả mạo bằng công nghệ deepfake, trí tuệ nhân tạo.

Bốn là, đối chiếu với cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Đối với lĩnh vực phòng, chống ma túy, việc đối chiếu thông tin với chủ trương của Đảng tại Chỉ thị số 36-CT/TW, Kết luận số 132-KL/TW, quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và thực tiễn công tác đấu tranh là căn cứ quan trọng để khẳng định hay bác bỏ tính chân thực của thông tin. Đây cũng chính là lợi thế của cán bộ, học viên Công an nhân dân nói chung và người làm công tác phòng, chống ma túy nói riêng, nhờ được trang bị kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và pháp luật chuyên ngành.

5. Phương pháp phản bác, xử lý thông tin xấu, độc

Xử lý thông tin xấu, độc là quá trình chủ thể lựa chọn và thực hiện các hành vi phù hợp nhằm ngăn chặn, giảm thiểu hoặc vô hiệu hóa tác động của thông tin sai lệch. Trong bối cảnh hiện nay, hành vi “không chia sẻ” thông tin chưa được kiểm chứng là cần thiết nhưng chưa đủ, mà cần có những hành động chủ động hơn.

Trước hết, cần chủ động cung cấp thông tin chính thống, kịp thời. Phản bác hiệu quả nhất chính là chủ động đưa thông tin đúng, đầy đủ và minh bạch về chủ trương, chính sách, pháp luật cũng như kết quả thực tế của công tác phòng, chống ma túy, để “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, lấy thông tin tích cực, chính xác lấn át thông tin sai lệch.

Cùng với đó, việc phản bác phải dựa trên cơ sở lập luận khoa học, sử dụng thông tin chính xác và thể hiện thái độ khách quan, chuẩn mực. Nếu phản bác theo cảm tính, dùng ngôn ngữ cực đoan hoặc thiếu căn cứ, không những không làm giảm tác động của thông tin sai lệch mà còn có thể làm gia tăng xung đột thông tin và gây phản tác dụng. Bên cạnh đó, cần sử dụng thành thạo các công cụ của nền tảng để báo cáo, kiến nghị gỡ bỏ nội dung vi phạm; đối với những trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật, cần phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng để xác minh, xử lý theo quy định.

Như vậy, kỹ năng xử lý thông tin xấu, độc không chỉ là kỹ năng hành vi, mà còn là sự kết hợp giữa tri thức, thái độ và bản lĩnh của chủ thể.

6. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác trong tình hình mới

Một là, tiếp tục quán triệt sâu sắc tinh thần “an ninh chủ động”, “phòng thủ chủ động” và quan điểm chỉ đạo của Kết luận số 132-KL/TW vào công tác đấu tranh trên không gian mạng. Bám sát phương châm “ngăn cung, giảm cầu, giảm tác hại”, lấy phòng ngừa là chính, lấy địa bàn cơ sở, khu dân cư làm trọng tâm, phải chủ động nắm tình hình, nhận diện, dự báo sớm các phương thức, thủ đoạn xuyên tạc về công tác phòng, chống ma túy để đấu tranh, ngăn chặn từ sớm, từ xa, từ cơ sở, không để bị động, bất ngờ; gắn nhiệm vụ này với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng theo Nghị quyết số 35-NQ/TW. Cần quán triệt quan điểm phòng, chống ma túy là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, “không khoán trắng cho lực lượng Công an”, do đó việc đấu tranh phản bác thông tin xấu, độc trên mạng cũng phải huy động sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể.

Hai là, phát huy vai trò nòng cốt, chuyên sâu của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy và các đơn vị nghiệp vụ. Cần xây dựng, củng cố lực lượng có đủ năng lực chuyên môn, pháp luật và kỹ năng truyền thông để vừa cung cấp luận cứ chính xác, vừa trực tiếp tham gia đấu tranh phản bác trên không gian mạng một cách bài bản, thuyết phục.

Ba là, đẩy mạnh tuyên truyền, lan tỏa thông tin tích cực, chính thống về công tác phòng, chống ma túy, góp phần nâng cao sức “đề kháng” của toàn xã hội theo tinh thần Kết luận số 132-KL/TW. Tăng cường sản xuất các sản phẩm truyền thông hiện đại, hấp dẫn, phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên, công nhân, người lao động; gắn tuyên truyền, phản bác thông tin xấu, độc với phong trào toàn dân tham gia phòng, chống ma túy, xây dựng văn hóa bài trừ ma túy và mục tiêu xây dựng các đơn vị hành chính cấp xã “không ma túy”. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí, truyền thông và phát huy vai trò của đội ngũ tuyên truyền viên, cộng tác viên trên không gian mạng.

Bốn là, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển trạng thái công tác đấu tranh trên không gian mạng từ “truyền thống” sang “hiện đại”. Chủ động ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo trong rà quét, phát hiện sớm các luồng thông tin xấu, độc và các dấu hiệu nội dung giả mạo, đáp ứng yêu cầu đấu tranh ngày càng tinh vi, phức tạp trên môi trường mạng.

Năm là, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nhận diện và xử lý thông tin xấu, độc cho cán bộ, chiến sĩ và học viên. Học viện Cảnh sát nhân dân, cần đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo theo hướng tăng cường tính thực tiễn, gắn lý luận với xử lý các tình huống cụ thể trong lĩnh vực phòng, chống ma túy; cập nhật kịp thời các xu hướng công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, deepfake; coi việc hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi tiếp nhận, chia sẻ là một chuẩn mực hành vi của mỗi học viên.

Sáu là, gắn việc nâng cao kỹ năng với giáo dục bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và ý thức trách nhiệm. “Sức đề kháng thông tin” của mỗi cá nhân là một bộ phận cấu thành sức “đề kháng” chung của toàn xã hội trước tội phạm và tệ nạn ma túy mà Kết luận số 132-KL/TW yêu cầu xây dựng; nó không chỉ dựa trên kỹ năng mà còn phụ thuộc vào nền tảng tư tưởng và bản lĩnh của mỗi người. Do đó, cần kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo kỹ năng với giáo dục chính trị, tư tưởng, giúp mỗi cán bộ, chiến sĩ, học viên giữ vững lập trường, chủ động và có trách nhiệm trong tiếp nhận, xử lý thông tin.

7. Kết luận

Nhận diện, phản bác thông tin xấu, độc về công tác phòng, chống ma túy trên các nền tảng mạng xã hội là một bộ phận hữu cơ của cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số. Quán triệt tư duy, nhận thức mới về an ninh toàn diện, phương châm an ninh chủ động được xác lập tại Đại hội XIV của Đảng và các quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Chỉ thị số 36-CT/TW, Kết luận số 132-KL/TW, mỗi cán bộ, chiến sĩ và học viên Công an nhân dân cần không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, tri thức chuyên môn và kỹ năng làm chủ không gian mạng. Đó chính là cơ sở vững chắc để chủ động phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả với thông tin xấu, độc, góp phần giữ vững an ninh tư tưởng, bảo vệ thành quả của công tác phòng, chống ma túy, thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng xã hội “không ma túy” và nâng cao hiệu quả công tác Công an trong tình hình mới.